Elektrik Mühendisleri Odası’ndan arz güvenliği için acil yatırım çağrısı

KTMMOB Elektrik Mühendisleri Odası, KKTC’de artan elektrik kesintilerinin yapısal arz güvenliği sorunlarını ortaya koyduğunu belirterek yeni üretim yatırımları, şebeke güçlendirmesi ve enerji depolama sistemlerine yönelik düzenlemelerin hızla hayata geçirilmesini istedi.

KTMMOB Elektrik Mühendisleri Odası, son dönemde özellikle turizm tesisleri, işletmeler, üretim tesisleri ve diğer tüketici gruplarında yaşanan elektrik kesintilerinin, KKTC’nin elektrik arz güvenliği konusundaki yapısal sorunlarını yeniden ortaya koyduğunu belirterek, elektrik üretim kapasitesinin artırılması ve arz güvenliğinin sağlanması için somut adımlar atılması çağrısında bulundu.

Oda tarafından yapılan basın açıklamasında, KKTC’nin siyasi ve ekonomik izolasyonların yarattığı ciddi dezavantajlarla karşı karşıya olduğu bir dönemde elektrik arzındaki süreklilik sorunlarının ülkenin yatırım yapılabilirliğini, rekabet gücünü ve ekonomik sürdürülebilirliğini doğrudan olumsuz etkilediği ifade edildi.

Özellikle turizm sektörünün en yoğun olduğu dönemlerde yaşanan kesintilerin üretim tesisleri ve hizmet sektöründeki işletmeler açısından yalnızca teknik bir sorun olmaktan çıktığına dikkat çekilen açıklamada, kesintilerin işletmelerin maliyetlerini artırdığı, hizmet kalitesini düşürdüğü ve KKTC’nin turizm destinasyonu olarak güvenilirliğine zarar verdiği belirtildi. Elektrik arzının güvenilir ve kesintisiz olmamasının yatırım kararlarını da olumsuz etkileyebilecek önemli bir unsur haline geldiği kaydedildi.

"ARZ GÜVENLİĞİ İÇİN YATIRIM ARTIK ERTELENEMEZ"

KTMMOB Elektrik Mühendisleri Odası, uzun süredir ülkenin elektrik üretim kapasitesinin artırılması ve arz güvenliğinin sağlanması için yeni yatırımların ivedilikle hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladığını belirtti.

Açıklamada, bugün yaşananların bu uyarıların önemini gösterdiği ifade edilerek, elektrik talebinin sürekli arttığı ve mevcut üretim altyapısının artan talebi karşılamakta zorlandığı bir ortamda günübirlik ve geçici çözümlerle enerji arz güvenliğinin sağlanamayacağı belirtildi.

Ülkenin gelecekteki elektrik ihtiyacının dikkate alınarak üretim kapasitesinin artırılması, şebekenin güçlendirilmesi ve enerji sisteminin daha esnek ve dayanıklı hale getirilmesi gerektiği kaydedildi.

Bu kapsamda, Türkiye Cumhuriyeti’nden boru hattı ile doğal gaz getirilerek kurulacak bir gaz çevrim santralinin, doğru kapasite ve teknik planlama ile hayata geçirilmesi halinde ülkenin elektrik üretiminde önemli bir alternatif oluşturabileceği ve arz güvenliğine ciddi katkı sağlayabileceği ifade edildi.

Ancak açıklamada önemli bir hususa da dikkat çekildi. Geçmiş yıllarda gündeme getirilen enterkonnekte kablo bağlantısı konusunda kamuoyuna çeşitli vaatlerde bulunulmasına rağmen bugüne kadar somut ve sonuçlandırılmış bir yatırım ortaya konulamadığı belirtildi. Bunun yanında, elektrik üretim kapasitesinin artırılmasına yönelik yatırımların da zamanında gerçekleştirilmemesinin bugün karşı karşıya olunan arz güvenliği sorununu daha da ağırlaştırdığı ifade edildi.

Oda, enerji alanında ortaya konulacak yeni projelerin somut, uygulanabilir ve belirli bir takvim çerçevesinde hayata geçirilmesinin büyük önem taşıdığını vurguladı.

"AKÜ SİSTEMLERİ ÖNEMLİ BİR ARAÇ, ANCAK TEK BAŞINA ÇÖZÜM DEĞİL"

Elektrik şebekesinin daha istikrarlı ve esnek bir yapıya kavuşturulması açısından enerji depolama sistemleri ve akü teknolojilerinin önemli bir fırsat sunduğu belirtilen açıklamada, akü sistemlerinin uygun teknik ve ekonomik koşullarda şebekeye entegre edilmesinin çeşitli katkılar sağlayabileceği ifade edildi.

Buna göre enerji depolama sistemleri; ani talep değişimlerinin yönetilmesi, pik yüklerin dengelenmesi, yenilenebilir enerji kaynaklarının sisteme daha etkin şekilde dahil edilmesi ve şebeke stabilitesinin desteklenmesinde kullanılabilecek.

Bu nedenle enerji depolama sistemlerinin önünü açacak yasal ve teknik düzenlemelerin ivedilikle tamamlanması ve yatırımcıların önünü görebileceği açık ve uygulanabilir bir mevzuat oluşturulması gerektiği kaydedildi.

Ancak akü sistemlerinin tek başına arz güvenliği sorununu çözebilecek bir üretim yatırımı olmadığı özellikle vurgulandı. Depolama sistemlerinin üretim kapasitesinin yerine geçmediği, doğru bir enerji planlaması içerisinde üretim yatırımları, şebeke yatırımları ve talep yönetimiyle birlikte değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.

Enerji depolama sistemlerinin yaygınlaştırılması sürecinde akülerin üretimi, kullanımı, geri dönüşümü ve bertarafı gibi tüm aşamaların çevresel boyutlarının da bütünsel bir yaklaşımla ele alınması gerektiği ifade edildi. Bu süreçlerin uzun vadeli çevresel sürdürülebilirliğinin dinamik yasal düzenlemeler ve etkin denetim mekanizmalarıyla güvence altına alınması gerektiği kaydedildi.

"PİK SAATLERDE TÜKETİCİLERİN DE KATKISI ÖNEMLİDİR"

Elektrik sistemi açısından özellikle 17.00–22.00 saatleri arasındaki pik talep döneminin, arz-talep dengesinin sağlanması bakımından kritik olduğu belirtildi.

Tüketicilerin elektrik şebekesi açısından ertelenebilir nitelikteki bazı kullanımlarını mümkün olduğu ölçüde bu saatlerin dışına kaydırmasının, şebeke üzerindeki yükün azaltılmasına ve sistemin daha sağlıklı işletilmesine katkı sağlayacağı ifade edildi.

Sanayi tesisleri, ticari işletmeler ve konut kullanıcılarının zaman bazlı dinamik tarifelendirme sistemleriyle talebin daha düşük ve maliyetin daha ucuz olduğu zaman dilimlerine yönlendirilmesine yönelik teşviklerin sunulması ve bu konuda kamuoyunun bilinçlendirilmesinin kısa vadede şebeke yönetimine önemli katkılar sağlayabileceği belirtildi.

Ancak tüketicilerden tasarruf ve yük kaydırma beklenirken bunun üretim kapasitesine yönelik gerekli yatırımların ertelenmesi için bir gerekçe olarak kullanılmaması gerektiğinin de altı çizildi.

YETKİLİLERE ÇAĞRI

Elektrik enerjisinin yalnızca günlük yaşamın bir gereksinimi olmadığı, ekonomik faaliyetlerin, turizmin, sanayinin, kamu hizmetlerinin ve ülkenin gelecekteki yatırımlarının temel altyapısını oluşturduğu ifade edildi.

Bugün yaşanan kesintilerin, elektrik arz güvenliği konusunda uzun süredir dikkat çekilen yapısal sorunların daha fazla gecikmeden ele alınması gerektiğini gösterdiği belirtildi.

Bu çerçevede yetkililere şu çağrılar yapıldı:

• Ülkenin kısa, orta ve uzun vadeli elektrik ihtiyacını ortaya koyan kapsamlı bir enerji planının ivedilikle hayata geçirilmesi,
• Yeni üretim yatırımlarının gecikmeden planlanması ve uygulanması,
• Türkiye Cumhuriyeti’nden doğal gaz temini ve gaz çevrim santrali seçeneğinin teknik, ekonomik ve çevresel boyutlarıyla somut bir proje takvimine bağlanması,
• Enterkonnekte kablo bağlantısı konusunda geçmişte gündeme getirilen çalışmaların mevcut durumunun kamuoyuyla şeffaf biçimde paylaşılması,
• Elektrik şebekesinin iletim ve dağıtım altyapısının güçlendirilmesine yönelik yatırımların hızlandırılması,
• Enerji depolama sistemlerinin önünü açacak yasal düzenlemelerin ivedilikle sonuçlandırılması,
• Akü ve enerji depolama sistemlerinin çevresel etkilerini düzenleyecek etkin mevzuat ve denetim mekanizmalarının oluşturulması,
• Pik saatlerde talebin yönetilmesine yönelik teşvik ve bilgilendirme mekanizmalarının geliştirilmesi.

KTMMOB Elektrik Mühendisleri Odası, ülkenin enerji arz güvenliğinin sağlanması, elektrik sisteminin güçlendirilmesi ve sürdürülebilir bir enerji yapısının oluşturulması amacıyla ilgili tüm paydaşlarla teknik ve mesleki bilgi birikimini paylaşmaya ve çözüm süreçlerine katkı koymaya hazır olduğunu kamuoyuna bildirdi.

Açıklamanın sonunda, ülkenin enerji geleceği açısından ihtiyaç duyulan yatırımların ve düzenlemelerin kamu yararı gözetilerek, planlı ve ivedi bir şekilde hayata geçirilmesinin büyük önem taşıdığı vurgulandı.